#CraftKnowledge #เส้นทางสายผ้าทอ “ผ้าโฮล” เป็นผ้าไหมมัดหมี่ของกลุ่มชาติพันธุ์ไทยเชื้อสายเขมรในจังหวัดสุรินทร์ ผ้ามัดหมี่โฮลถือเป็นลายเอกลักษณ์ของลายผ้าไหมมัดหมี่ จังหวัดสุรินทร์ "โฮล" เป็นคําในภาษาเขมร เป็นชื่อเรียกกรรมวิธีการผลิตผ้าไหมที่สร้างลวดลายขึ้นมาจากกระบวนการมัดย้อมเส้นไหมให้เกิดสีสันและลวดลายต่างๆ ก่อน แล้วจึงนํามาทอเป็นผืนผ้าซึ่งตรงกับคําว่า "ผ้าปูม"ในภาษาไทย และคําว่า "มัดหมี่" ในภาษาลาว ผ้าโฮลโบราณนั้นจะนําลวดลายของผ้าสมปักปูมแบบลายราชสํานักนํามามัดหมี่ และใช้วิธีการทอมากกว่า 1 กระสวย แตกต่างจากผ้าสมปักปูมในอดีตที่เป็นผ้ามัดหมี่ทอกระสวยเดียว โดยในอดีตผ้าสมปักปูมมีจุดเด่นจะอยู่ตรงลักษณะของลวดลาย คือ ชายผ้าเป็นลายกรวยเชิง ซึ่งจํานวนชั้นของกรวยเชิงบ่งบอกถึงชิ้นยศของขุนนางผู้ได้รับผ้าบรรดาศักดิ์นี้ บริเวณกรอบผ้าเป็นลายสองเวียนและลายช่อแทงฆ้อง ใช้สําหรับบุรุษนุ่ง เรียกว่า "โฮลเปราะห์" ลวดลายที่โดดเด่นและได้รับความนิยม ได้แก่ ลายเรขาคณิต (ลายดั้งเดิมในผ้าสมปักปูม) ลายนาคเกี้ยว ลายปีดาน (ผ้าเพดานในอดีตใช้เป็นผ้ากิ้นบนเพดานแสดงเขตระหว่างสงฆ์กับฆราวาส ลวดลายจะเป็นเรื่องราวเกี่ยว กับพุทธประวัติมักใช้ในพิธีกรรมทางศาสนา) และลายเชิงเทียน เป็นต้น ด้วยความงามของผ้าโฮลเปราะห์ทําให้ได้รับความนิยม สตรีส่วนใหญ่จึงเกิดความต้องการจะหามาสวมใส่จึงมีการทอแปลงลายเป็นลายริ้ว เรียกว่า "โฮลสะไร" หรือ ผ้าโฮลสตรี โดยใช้วิธีการดึงลายให้เกิดลวดลายอีกแบบหนึ่ง และเพิ่มองค์ประกอบของลวดลาย คือ ลายสายฝน หางกระรอก และคั่นด้วยเส้นพื้นสีแดงจากครั่ง และน้ําเงินจากคราม ซึ่งแตกต่างจากลายโฮลเปราะห์เอกลักษณ์อย่างหนึ่งของผ้าโฮลสตรี คือ บริเวณริมผ้าจะมีเส้นสันนูนขนานไปกันทั้งสองด้านในทิศของแนวเส้นพุ่งอันเนื่องจากการจัดลวดลายแล้วมัวนเส้นไหมที่เหลือสอดเข้าไปในช่องว่างของเส้นยืนจากนั้นทอทับ ทําให้ริมผ้าของผ้ามัดหมี่สุรินทร์มีความหนาและแข็งแรง "ปัจจุบัน ผ้าโฮลมัดหมี่แบบโบราณหาผู้ทํายากขึ้นจึงควรที่จะร่วมกันอนุรักษ์และสืบสานมรดกทางภูมิปัญญาของบรรพบุรุษไว้ให้คงอยู่สืบไป" ข้อมูลและภาพ : https://archive.sacit.or.th/creator/60 #หัตถกรรม #ศิลปหัตถกรรม #ทํามือ #sacit #sacitอ่านว่าศักดิ์สิทธิ์ #sacitคุณค่าความเป็นไทย #สถาบันส่งเสริมศิลปหัตถกรรมไทย